11 jaar geleden

De Alpha-cursus en het Woord van God (9)

Een eerlijke, liefdevolle toetsing van de Alpha-cursus aan de Schriften

Hoofdstuk 9

Een heel ruime gemeente

Ons onderzoek naar de Alpha-cursus is bijna voltooid. We hebben geconstateerd dat het bijbelse evangelie er niet in verkondigd wordt. De cursus roept niet op tot bekering en geloof, maar baseert haar oproep op en vage en sentimentele liefde. Het weekeindje weg slaagt er niet in de situatie te verbeteren, ondanks alles wat er gezegd wordt.

Dit roept een paar heel belangrijke vragen op. De meest wezenlijke is: begrijpt Alpha werkelijk wat een christen is? Als de cursus het evangelie en de betekenis van bekering en geloof niet heeft begrepen, heeft het dan in de grond van de zaak niet verkeerd begrepen wat een christen is? Hierop willen we in dit hoofdstuk ingaan. Alpha’s opvatting van wat een christen is en wat de gemeente is, is heel erg ruim.

Allerlei meningen

Alpha heeft zeker geen tekort aan citaten van verscheidene autoriteiten en deskundigen. Sommige daarvan zijn heel verhelderend. Citaten van en verwijzingen naar mensen als J.C. Ryle en de puritein Thomas Goodwin zijn heel welkom. Andere verwijzingen zijn dat minder en verraden de rampzalige brede opvatting die Alpha heeft van wat een christen is.

Paul Tillich wordt bijvoorbeeld geciteerd als “theoloog en filosoof”. Hij is een vrijzinnig denker, die moeilijk evangelisch genoemd kan worden. De Duitse theoloog Jürgen Moltmann is ook vrijzinnig. Hij wordt ook met instemming en kritiekloos geciteerd. Vertegenwoordigers van het rooms-katholicisme, een kerk die fundamentele leerstellingen over het evangelie en de bijbelse waarheid ontkent, mogen ook door Alpha heen spreken. Evangelische christenen zullen naar alle waarschijnlijkheid met dezelfde troost als Gumbel ontlenen aan het feit dat Vaticaan II beweert een hoge opvatting van de inspiratie van de Schriften te hebben. Alpha heeft er geen moeite mee om Tom Forrest, een rooms-katholiek, met instemming te citeren. Moeder Theresa wordt als christen geaccepteerd, ondanks dat bewezen is dat ze geen echte innerlijke christelijke overtuiging had. Ergens anders is het de persoonlijke predikheer van de paus wiens woorden we horen.

We hoeven geen oordeel uit te spreken over de geestelijke positie van deze mensen, maar het is heel duidelijk dat ze in hun leer en kerkelijke gebondenheid posities innemen die haaks op het evangelie staan zoals we die in dit boekje beschreven hebben. Waarachtig evangelisch denken heeft geen plaats voor verlossing door sacramenten, de voorbede en bemiddeling van Maria of het bestaan van een vagevuur na dit leven. Veel centrale leringen van de rooms-katholieke kerk zijn nergens in de bijbel terug te vinden en gaan in feite dwars tegen het werk van Christus in. Het betreft geen minder belangrijke verschillen, maar wezenlijke afwijkingen van het historische christelijke geloof. Alpha citeert echter kritiekloos de woordvoerders daarvan. Er is geen enkel geluid van voorzichtigheid of leerstellige waarschuwing.

Aangezien Alpha als doel heeft degenen te helpen die net in het christelijk geloof beginnen, is zo’n vrije benadering zondermeer onverantwoordelijk. Het is niet moeilijk te zien dat hier enorme problemen van verwarring uit voort kunnen komen. We worden op geen enkele wijze gewaarschuwd dat deze mensen vertegenwoordigers zijn van fundamenteel onschriftuurlijke kerken of theologische standpunten. De jonge gelovige die Alpha beweert te willen helpen, moet er zelf maar uitkomen. Hij krijgt een verwarrende boodschap, die ten geen enkele hulp biedt als hij zijn weg zoekt in het christelijk leven en probeert de verschillende meningen waar hij mee te maken krijgt, te begrijpen en te evalueren.

Elke kerk is goed …

Vanuit deze ruiterlijke houding beveelt Alpha ook allerlei kerken aan. Als wij evangelische christenen zijn, zullen we waarschijnlijk niet zo blij zijn met Gumbels advies:

“In zekere zin is het niet zo belangrijk bij welk kerkgenootschap wij horen roomskatholiek of protestant, Luthers, methodist, baptist, pinksteren, Anglicaans of een huisgemeente. Wat belangrijker is, is of wij wel of niet de Geest van God hebben. Als de Geest van God in mensen woont, zijn dat christenen en onze broeders en zusters”.

Uiteraard zijn er christenen in veel kerkgenootschappen. Ware gelovigen in de Heer kun je vinden op de meest onwaarschijnlijke plaatsen. Maar het is ronduit verkeerd om jonge christenen te vertellen dat het er niet wezenlijk toe doet tot welke kerk ze behoren. Het doet er wel degelijk toe, omdat in sommige kerken en kerkgenootschappen het ware evangelie en bijbelse onderricht niet gehoord worden. Het is hoogst onverantwoordelijk om aan jonge gelovigen te suggereren dat het er in feite niet toe doet naar welke kerk ze gaan. Alpha’s kijk op de gemeente is veel te ruim.

Bedankt voor jullie steun

Deze zelfde ruimdenkendheid komt naar voren in allerlei contacten en banden die de voorstanders van de Alpha-cursus proberen aan te gaan. Het feit dat bijvoorbeeld de rooms-katholieke kerk met zoveel enthousiasme de Alpha-cursus begroet heeft, wordt door de voorstanders van Alpha geprezen als een veelbetekenende ontwikkeling. Er zijn conferenties gehouden om Alpha te introduceren bij de rooms-katholieke gemeenschap. Er is nu een speciaal katholiek Alpha-kantoor. We lezen in Alpha News van juli 1997:

“Er waren meer dan 450 mensen aanwezig in de Londense Westminster Kathedraal in mei, voor de eerste rooms-katholieke Alpha conferentie, die al vier maanden van te voren volgeboekt was. De conferentie, die een woord van bemoediging van Kardinaal Hume, de aartsbisschop van Westminster ontvangen had, werd geleid door Sandy Ullar en Nicky Gumbel van de Holy Trinity kerk in Brompton”.

Het zou blijken dat de cursus erg op prijs gesteld werd. Het verslag vermeldt:

“Bisschop Ambrose Griffiths, van Hexham en Newcastle, beschreef de Alpha-cursus als het krachtigste evangelisatiemiddel, dat juist diegenen bereikt die wij nodig hebben”.

Het schijnt dat vertegenwoordigers van de katholieke kerk ook geloven dat Alpha “werkt”. Ze hopen dat Alpha de terugval in leden, met name onder jongeren, kan tegenhouden. Zoals bisschop Griffiths toegaf:

“Wij hebben allen, en zeker als katholieken, een groot probleem. Het schijnt dat wij geen jonge mensen of jonge families meer aantrekken en intussen wordt ons kerkpubliek ouder en minder in getal. Dit is onze algemene ervaring”.

De rooms-katholieke bisschop van Leeds spreekt zich duidelijk over Alpha uit:

“De Alpha-cursus is een waardevolle bijdrage aan onze opdracht tot evangelisatie nu wij dichter bij het nieuwe milennium komen en ik ben er zeker van dat het van groot nut zal zijn voor de opdracht van de Kerk” (1997).

Het hoeft ons niet te verbazen dat de rooms-katholieke kerk zoveel steun toont voor de Alpha-cursus. Zoals we al gezien hebben verkondigt Alpha het evangelie niet, maar in plaats daarvan een vage God van liefde. Iedereen kan zich in zo’n God vinden. Er is niets dat aanstoot geeft aan hen die er een ander evangelie op na houden dan de apostelen. Bisschop Griffiths zegt:

“Alpha is niet een complete uiteenzetting van de katholieke leer. Geen enkele beginnerscursus kan dat aanbieden. Maar het bevat niets dat in strijd is met de katholieke leer”.

Niets dat “in strijd is met de katholieke leer”? Hoe is dat mogelijk, speciaal in het licht van de alom gehoorde bijval van zoveel leiders in de evangelisch-charismatische wereld? Het hoeft ons niet te verwonderen. Alpha verkondigt het evangelie niet en heeft daarom veel aantrekkelijks voor andere instellingen die het ook niet verkondigen.

Zelfs vrijzinnigen, die veel van het evangelische geloof overboord gezet hebben, vinden veel goeds in Alpha. “Alpha News” vertelt van een bezoek van de aartsvrijzinnige Richard Holloway, episcopaals bisschop van Edinburgh, aan een Alpha-diner in een stad in Schotland. Het was geen enkel probleem om zijn aanwezigheid daar te adverteren en er was geen verontschuldiging voor zijn vrijzinnige standpunten. En het schijnt dat hij ook geen enkel probleem had met het aannemen van de uitnodiging. Integendeel, wat hij te zeggen had paste heel goed in de opvattingen van Alpha. Luister naar dit citaat uit zijn toespraak:

“En zo bid ik dat u die de Alpha-cursus gebruikt – u die behoort tot de kerken in deze omgeving – in uw eigen hart zult verstaan hoe volledig en onvoorwaardelijk God u liefheeft, ongeacht wat u tegen uzelf hebt”.

Een vrijzinnige bisschop blijkt opgemerkt te hebben wat talloze evangelischen niet gezien hebben. Het evangelie van Alpha spreekt over een God van onvoorwaardelijke liefde, die de zonde niet haat zoals de bijbel ons wil doen geloven. Hij is een sentimentelere God dan we in de bijbel kunnen lezen en één waarbij de vrijzinnige kerk zich meer thuis voelt. Waarom kunnen evangelischen dat niet zien?

Wij zijn nu allemaal christenen

De Alpha-cursus laat ons dus een hele nieuwe definitie zien van de christelijke kerk en is gelukkig met de bijval van hen die in de verste verte niet evangelisch zijn. Zoals we in hoofdstuk acht gezien hebben, is ze ook gelukkig met de ervaringen van mensen die, op grond van wat zij zeggen, blijken iets anders ontvangen te hebben dan de Heilige Geest en kennelijk een andere ervaring hebben dan wat de bijbel bekering en geloof noemt. Hieruit blijkt dat christen worden oneindig veel gemakkelijker is dan de smalle weg die de Schrift ons laat zien.

De criteria van wat iemand tot christen maakt, zijn bijgevolg heel ruim. Het citaat dat we hierboven aangehaald hebben, maakt dit duidelijk. Zolang we de “Geest van God” hebben, zijn we volgens Alpha allemaal broeders en zusters. We kunnen in feite geloven wat we willen. We kunnen er tegengestelde en tegenstrijdige meningen over de boodschap van verlossing op na houden, maar we zijn “broeders en zusters” als we de ervaring van de “Geest” hebben. Dit is een rampzalig standpunt. Op grond van een oppervlakkige ervaring, zoals die tijdens het weekendje weg, wordt iemand als bonafide christen aanvaard. Het feit dat alles wat men gemeenschappelijk heeft de ervaring van een onbijbelse “veranderde bewustzijnstoestand” is, gaat de voorstanders van Alpha kennelijk voorbij. Zo beschouwd moet bijna de helft van de wereld wel christen zijn! Het is een onjuiste boodschap, die de problemen in de zogenaamde evangelische kerk die de leer probeert vast te houden, alleen maar versterkt. Als het standpunt van Alpha de overhand krijgt, zal zo’n appèl steeds minder gehoor vinden.

De “Toronto-zegen”

Tenslotte is het niet toevallig dat de kerk die de Alpha-cursus ontwikkeld heeft, één van de grootste voorstanders is van de zogenaamde Toronto-zegen, de charismatische ervaring die gekenmerkt wordt door hysterisch gelach, lichamelijke sensaties, op de grond vallen, stuiptrekkingen en zelfs dierlijke geluiden.

De Holy Trinity kerk in Brompton heeft zich ronduit achter de Toronto-zegen geplaatst. Veel van de aanhangers van Alpha en van de gemeenten die aan de cursus deelnemen, staan eveneens sympathiek tegenover deze “beweging van de Geest”. Het is hier niet de plaats om dit verschijnsel nader te bekijken. Anderen hebben dit uitvoerig gedaan. Uit wat we gezien hebben van het weekendje weg, is het duidelijk dat dit niets anders is dan een vorm van de “zegen” met al zijn onbijbelse verschijnselen en uitwerkingen. Gemeenten die instemmen met de praktijken van dit Alpha-weekend, hebben logischerwijs ook de Toronto-zegen aanvaard. In wezen is het een en hetzelfde: ervaringen die je krijgt in een veranderde staat van bewustzijn.

Het hoeft ons dan ook niet te verbazen dit kerken die totaal misleid zijn over de werking van de Heilige Geest, even onwetend zijn over wat het evangelie eigenlijk is. Het verband tussen deze misvattingen is waarschijnlijk groot. In feite komen beide eruit voort dat men de heerlijkheid van Gods heilig wezen niet verstaat.

De basis van de Alpha aanhang is daarom zeer verdacht. Alpha wordt ondersteund door kerken die tegen het evangelische christendom gekant zijn en is zelf het product van een kerk die de onbijbelse verschijnselen van de Toronto-zegen aanhangt. De enorme populariteit van de Alpha-cursus zal alleen nog maar meer vervlakking geven.

Wordt D.V. vervolgd.

Chris Hand

Oorspronkelijke titel: “Falling short? The Alpha course examined”.
Epsom, Surrey U.K.
Stichting De Gouden Kandelaar, Twello

Geplaatst in: ,
© Frisse Wateren, RM